Epilepsja u psa często zaczyna się nagle — i zostawia opiekuna z lękiem oraz setką pytań. Zrozumienie roli glutaminianu i GABA w mózgu pomaga odzyskać spokój i świadomie wspierać psa dietą oraz codziennymi wyborami.
Pierwszy napad.
Cisza w mieszkaniu, pies śpi na swoim legowisku. Nagle ciało sztywnieje, oczy zachodzą mgłą, łapy drżą jakby ktoś włączył w nich prąd. Ty — kompletnie bezradny — klękasz obok, próbując mówić coś uspokajającego, choć sam ledwo oddychasz.
To moment, po którym nic już nie jest takie samo.
Stres, strach, setki pytań bez odpowiedzi.
A jedno z nich powraca najczęściej:
„Dlaczego to się dzieje w mózgu mojego psa… i co mogę zrobić, żeby mu pomóc?”
Dzisiaj opowiem właśnie o tym — o delikatnej równowadze chemicznej, która decyduje o tym, czy mózg psa pracuje spokojnie… czy wpada w nadmierną pobudliwość prowadzącą do napadu.
I o tym, jak dieta, styl życia i świadome decyzje mogą tę równowagę wspierać.
Czym właściwie jest glutaminian i GABA — po ludzku
Wyobraź sobie mózg jako ogromną sieć elektrycznych kabli.
Jeden sygnał zapala kolejny, potem następny — aż powstaje cały koncert impulsów, dzięki którym pies może myśleć, biegać, spać i reagować.
W tym systemie pracują dwa kluczowe neuroprzekaźniki:
Glutaminian — „przyspieszacz” sygnałów
To neuroprzekaźnik pobudzający.
Daje sygnał: „Działaj! Przyspiesz! Reaguj!”
Pomaga w uczeniu się, zapamiętywaniu, szybkiej reakcji.
Bez niego mózg byłby powolny, senny, ospały.
Ale… gdy jest go za dużo, może działać jak przeciążona instalacja.
Zbyt silne pobudzenie = większe ryzyko wyładowań elektrycznych = większe ryzyko napadów.
GABA — „hamulec bezpieczeństwa”
GABA to neuroprzekaźnik hamujący.
Mówi neuronom: „Spokojnie. Zwolnij. Odpocznij.”
Ułatwia zasypianie, wycisza układ nerwowy, stabilizuje emocje.
Jest dla mózgu tym, czym hamulce są dla samochodu.
Dlaczego równowaga jest kluczowa?
Zdrowy mózg pracuje stabilnie, gdy glutaminian i GABA pozostają w harmonii.
Jeśli „gaz” i „hamulec” są zgrane — praca mózgu jest płynna.
Ale gdy równowaga się psuje…
neurony strzelają zbyt szybko,
mózg przegrzewa się pobudzeniem,
fale mózgowe stają się chaotyczne,
a to może prowadzić do napadów padaczkowych.
U psów epileptyków ten balans jest wyjątkowo wrażliwy.
I tu wchodzimy my — opiekunowie — z dietą i stylem życia, które potrafią wpłynąć na tę równowagę.
Dlaczego dieta ma tak duże znaczenie dla pracy mózgu psa z epilepsją?
Mózg jest organem zupełnie bezwzględnym — działa tylko na tym, co dostaje z krwiobiegu.
A z krwiobiegu dostaje:
aminokwasy (z których powstaje GABA),
glukozę (która pobudza glutaminian),
minerały potrzebne do przewodzenia impulsów,
tłuszcze wchodzące w skład osłonek nerwowych,
substancje, które mogą pobudzać albo hamować neurony.
Dlatego jedzenie to nie tylko „miska”.
To… chemia mózgu.
I to, co pies je, może:
wspierać równowagę glutaminian–GABA,
nasilać pobudzenie neuronalne,
chronić mózg,
albo zwiększać ryzyko napadów.
Jakie produkty mogą zwiększać poziom glutaminianu — czego unikać?
To bardzo ważna część.
Nadmiar glutaminianu w diecie może zwiększać pobudliwość mózgu, zwłaszcza u psów podatnych na napady.
Unikaj lub ogranicz:
1. Gotowe słone buliony i kostki rosołowe
Często zawierają bardzo dużo glutaminianu sodu (MSG).
2. Przetworzona żywność dla ludzi
Wędliny, parówki, gotowe sosy — mają ukryte wzmacniacze smaku.
3. Karmy z „hydrolizowanymi białkami roślinnymi”
Często pełne naturalnie uwolnionego glutaminianu.
4. Produkty silnie sfermentowane
Jak niektóre sosy azjatyckie — w psiej diecie i tak nie powinno ich być.
5. Pomidory i koncentraty pomidorowe
Zawierają dużo naturalnego glutaminianu — w małych ilościach nie zaszkodzą, ale nie powinny być podstawą diety.
6. Sery dojrzewające
Parmezan, cheddar — bogate w naturalny glutaminian.
7. Drożdże i ekstrakty drożdżowe
Popularny składnik karm wzmacniający smak.
8. Karmy o długiej liście aromatów i „flavour enhancers”
To sygnał ostrzegawczy.
Im bardziej naturalna, nieprzetworzona i pozbawiona polepszaczy jest dieta psa — tym lepiej dla mózgu.
Jak wspierać GABA u psa? (bezpiecznie, praktycznie, realnie)
To bardzo częste pytanie opiekunów:
„Czy mogę suplementować GABA psu?”
W skrócie:
→ GABA jako suplement doustny bardzo słabo przenika barierę krew–mózg.
→ Dlatego nie jest uznawana w medycynie weterynaryjnej za skuteczny sposób zwiększania poziomów GABA w mózgu.
→ Ważniejsze jest dostarczenie składników, z których organizm psa sam ją wytwarza.
Co realnie wspiera GABA?
1. Tauryna
Aminokwas, który wspiera receptor GABA.
2. L-teanina
Naturalnie uspokaja, poprawia sen, wspiera fale alfa mózgu.
3. Magnez w formie dobrze przyswajalnej
Ułatwia pracę receptorów GABA.
4. Witamina B6
Jest potrzebna do przekształcania glutaminianu w GABA.
5. Kwasy omega-3 (EPA/DHA)
Stabilizują błony komórkowe neuronów.
6. Dieta ketogeniczna lub niskowęglowodanowa
Wspiera produkcję ciał ketonowych, które zwiększają aktywność GABA.
To są metody zgodne z fizjologią psa i z aktualną wiedzą.
Styl życia ma ogromny wpływ na równowagę GABA–glutaminian
Tak — sposób funkcjonowania psa może zwiększać lub zmniejszać ryzyko napadów.
Dlaczego?
Bo mózg psa reaguje na:
stres,
przemęczenie,
zbyt intensywny wysiłek,
brak snu,
brak rutyny.
Jak styl życia wpływa na neuroprzekaźniki?
Stres = więcej glutaminianu
Stres fizyczny i emocjonalny zwiększa pobudliwość neuronów.
Długotrwały stres może wyczerpywać zasoby GABA.
Sen = więcej GABA
Sen regeneruje układ nerwowy, stabilizuje fale mózgowe i reguluje pracę hormonów.
Ruch = balans
Umiarkowany ruch wspiera GABA.
Przeciążenie stymuluje glutaminian.
Jedzenie o stałych porach = stabilna chemia mózgu
Skoki glukozy to skoki pobudzenia.
Mini plan dnia wspierający równowagę chemii mózgu psa
Rano (uspokojenie i stabilizacja):
krótki, spokojny spacer bez bodźców,
śniadanie o niskim indeksie glikemicznym,
stała pora leków,
10 minut wyciszającego węszenia.
W ciągu dnia (energia, ale stabilna):
umiarkowany ruch,
trening węchowy zamiast ekscytującej zabawy,
brak zmian planu dnia.
Wieczorem (GABA-time):
kolacja z dodatkiem omega-3 i magnezu,
masaż relaksacyjny lub „kołderkowanie” (to technika delikatnego owijania psa kocem w sposób, który daje mu poczucie głębokiego nacisku i bezpieczeństwa),
całkowite wyciszenie otoczenia.
Najczęstsze błędy opiekunów i jak ich uniknąć?
Zbyt intensywne spacery i zabawy → przebodźcowanie. Częste zmiany karmy → bałagan metaboliczny. Przysmaczki „ludzkie” → ukryty glutaminian. Nieregularne jedzenie → skoki glukozy. Nieregularne podawanie leków → wahania GABA/glutaminianu.
FAQ: Odpowiedzi których szukają zmartwieni opiekunowie
Czy dieta może zmniejszyć liczbę napadów?
Tak — u wielu psów dieta ketogeniczna lub niskowęglowodanowa stabilizuje pracę mózgu.
Czy mogę podać suplement GABA?
Doustna GABA ma niską skuteczność — ważniejsze są tauryna, L-teanina, B6 i dobre tłuszcze.
Czy glutaminian w karmach szkodzi?
U psów z epilepsją może zwiększać pobudzenie neuronów — warto go ograniczać.
Czy stres może wywołać napad?
Tak. Zarówno stres fizyczny, jak i emocjonalny.
Czy sen ma wpływ na napady?
Ogromny. Zmęczony pies = bardziej pobudliwy mózg.
Podsumowanie
Jeśli to czytasz, to znaczy, że robisz dla swojego psa coś niezwykle ważnego:
szukasz wiedzy, która może poprawić jego życie.
Pies z epilepsją nie potrzebuje perfekcyjnego opiekuna.
Potrzebuje opiekuna świadomego, czułego i obecnego.
Każda decyzja, którą podejmujesz — co podasz do miski, jak poprowadzisz dzień, jak reagujesz na stres — naprawdę ma znaczenie.
Jesteś dla swojego psa bezpiecznym miejscem.
A my — w Fioletowych Łapkach — jesteśmy dla Ciebie.
Jeśli chcesz więcej wsparcia, porad i wspólnoty z ludźmi, którzy naprawdę rozumieją, dołącz do naszej społeczności i przeczytaj kolejne artykuły.
Twój pies ma Ciebie.
A Ty masz nas. 🐾💜
Kluczowe artykuły i przeglądy naukowe:
“Dogs as a Natural Animal Model of Epilepsy” — analiza neurochemii (GABA / glutaminian) u psów z padaczką. Frontiers+2pmc.ncbi.nlm.nih.gov+2
“Influence of glutamate and GABA transport on brain excitatory/inhibitory balance” — przegląd metod syntezy, uwalniania i transportu GABA i glutaminianu i ich roli w równowadze neuronalnej. PubMed
“GABAergic Mechanisms in Epilepsy” — klasyczna praca dotycząca roli GABA jako głównego hamującego neuroprzekaźnika i skutków zaburzeń jego działania w padaczce. ovid.com+1
“Glutamate and the Role of Glutamate Receptors in Epilepsy” — omówienie wpływu glutaminianu, receptorów glutaminergicznych i ich nadaktywności w kontekście napadów padaczkowych. MDPI
“Brain concentrations of glutamate and GABA in human epilepsy: A review” — przegląd badań na ludziach, pokazujący, jak zmiany poziomów glutaminianu i GABA korelują z napadami padaczkowymi. PubMed
“Glutamate and GABA imbalance following traumatic brain injury (TBI)” — praca pokazująca, jak zaburzenia równowagi glutaminian–GABA mogą prowadzić do nadpobudliwości neuronów i epilepsji w modelach uszkodzenia mózgu — co jest analogiczne do mechanizmów napadowych w padaczce. pmc.ncbi.nlm.nih.gov+1
